Bán hàng ngoại nhập không nhãn phụ tiếng Việt, siêu thị Sakura coi thường quy định pháp luật?

Người tiêu dùng đặt nghi vấn, liệu các sản phẩm bày bán tại hệ thống Siêu thị Sakura - chuyên hàng Nhật Bản có thực bảo đảm hay không, chất lượng và nguồn gốc xuất xứ các sản phẩm này như thế nào? Bởi tại hệ thống này, rất nhiều sản phẩm hàng hoá nhập từ nước ngoài không có tem nhãn phụ tiếng Việt.

Mới đây, người tiêu dùng cả nước đã rõ thông tin một số vụ việc liên quan đến các sản phẩm có chữ nước ngoài, thậm chí ghi rõ xuất xứ Hàn Quốc, Nhật Bản, nhưng khi cơ quan chức năng phát hiện là hàng giả mới tá hoả. Nhiều sản phẩm thực phẩm chức năng được làm giả trong nước rồi gắn tem mác và ghi bằng tiếng nước ngoài  lừa dối người tiêu dùng trong nước đã bị cơ quan chức năng phát hiện và xử lý. Đơn cử như vụ việc bắt giữ hàng loạt đối tượng trong đường dây sản xuất thực phẩm chức năng chống đột quỵ giả ở Thanh Hoá. Gần đây nhất, tại Hà Nội, lực lượng chức năng cũng đã thu giữ lượng lớn thực phẩm chức năng giảm cân giả mang nhãn hiệu X1000 và X7 plus…

Sau những vụ việc được phát hiện nêu trên, người tiêu dùng càng đặt nghi vấn về các cơ sở bán lẻ hàng hoá có xuất xứ từ nước ngoài. Bởi, thông thường các hàng hoá do nước ngoài sản xuất được nhập khẩu về Việt Nam đều có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, có cơ sở nhập khẩu và chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường. Nhiều cơ sở nghiêm túc tuân thủ quy định của pháp luật về ghi nhãn hàng hoá, trong đó bắt buộc phải ghi nhãn phụ tiếng Việt. Thế nhưng, trên thị trường còn không ít cơ sở bán lẻ phớt lờ quy định khiến người tiêu dùng không khỏi nghi ngờ về tích xác thực và độ an toàn của sản phẩm nhập ngoại, và tại hệ thống Siêu thị Sakura cũng đang xuất hiện vấn đề này.

Nhiều sản phẩm nước ngoài sản xuất không có tem nhãn phụ Tiếng Việt

Theo tìm hiểu của phóng viên, chuỗi Siêu thị Sakura đang có mặt tại Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh và Hà Giang. Riêng tại Hà Nội, hệ thống này đang có 2 cơ sở tại 135 Lương Đình Của, phường Kim Liên, Quận Đống Đa, Hà Nội và 41 Trần Quốc Hoàn, Dịch Vọng Hậu, Cầu Giấy, Hà Nội.

Trong vai người mua hàng, mới đây PV Thương Trường đã “mục sở thị” tại các cơ sở của Siêu thị Sakura trên địa bàn thành phố Hà Nội. Theo quan sát của PV, hệ thống bán lẻ này đang bày bán rất nhiều sản phẩm hàng hoá, chủ yếu có xuất xứ từ Nhật Bản như: mỹ phẩm, thực phẩm khô, sản phẩm chăm sóc cơ thể cho người lớn, trẻ em, thực phẩm chức năng, các dạng thực phẩm cung cấp vitamin, collagen… Bên cạnh một số ít mặt hàng có đầy đủ tem, nhãn mác và thể hiện rõ đơn vị nhập khẩu theo quy định, thì tại đây có nhiều sản phẩm không dán tem nhãn phụ Tiếng Việt.

Đối với các sản phẩm có ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ, thông thường đều phải thể hiện rõ các thông tin được chỉ định và chống chỉ định. Chẳng hạn như với các sản phẩm chăm sóc da sẽ được chỉ định sử dụng trên nền những loại da khác nhau, nếu không sẽ gây kích ứng cho người dùng. Tương tự như vậy, các dòng thực phẩm chức năng cũng được chỉ định dành cho những đối tượng nhất định. Đặc biệt, khi sử dụng thực phẩm chức năng phải có tư vấn của bác sĩ, những sản phẩm không rõ nguồn gốc sẽ gây nguy hiểm cho sức khỏe người dùng.

Tuy nhiên, phần lớn các sản phẩm thực phẩm chức năng (TPCN) được bày bán tại Siêu thị Sakura đều không có tem nhãn phụ Tiếng Việt, hoặc nhãn phụ sơ sài thiếu thông tin cần thiết. Điều này thật sự gây khó khăn cho người mua hàng khi tìm hiểu về thông tin của sản phẩm?

Khi thắc mắc về tại sao không có tem nhãn phụ tiếng Việt để cho người tiêu dùng dễ nhận biết, một nhân viên của cơ sở ở Lương Đình Của, cho biết: “Bên em chỉ cung cấp hàng có xuất xứ từ Nhật Bản, với những sản phẩm không có nhãn phụ tiếng Việt, do đây là hàng nội địa xách tay về nên không có ghi nhãn”.

Cùng thắc mắc này, PV Thương Trường khảo sát thực tế tiếp tại Siêu thị Sakura ở 41 Trần Quốc Hoàn (Cầu Giấy, Hà Nội), một nhân viên nam, cho biết: “Bên em không có dán tem trực tiếp trên sản phẩm, nếu anh cần thông tin và hướng dẫn sản phẩm cụ thể nào bên em có sẵn trong máy in ra cho anh”. Thế nhưng, với sản phẩm nước nhỏ mắt nhãn hiệu Sante FX Neo, đây cũng là sản phẩm không có tem nhãn phụ tiếng Việt nên cũng không hình dung rõ việc sử dụng sản phẩm này như thế nào. Do đó, PV hỏi xin thông tin và hướng dẫn cách sử dụng, thì nhân viên tại cơ sở này, cho biết: “dạ, sản phẩm này không có thông tin hướng dẫn gì ạ”.

Tại Siêu thị Sakura, có rất nhiều sản phẩm thực phẩm chức năng, nhưng chỉ lác đác một vài sản phẩm có ghi và dán nhãn phụ tiếng Việt, còn lại phần lớn đều không có tem nhãn phụ tiếng Việt. Đối với các sản phẩm thực phẩm chức năng, cần nhất là rõ thông tin, hồ sơ sản phẩm, đơn vị nhập khẩu, việc sử dụng TPCN thường phải có sự tư vấn của các bác sĩ có chuyên môn. Thế nhưng, các nhân viên bán hàng tại hệ thống này đều chỉ nắm sơ qua về cách sử dụng rồi đem tư vấn và bán cho người dùng. Còn thực hư sản phẩm ra sao, phù hợp với đối tượng nào, không phù hợp với đối tượng nào thì các nhân viên này đều “lờ mờ” không rõ.

Cũng theo quan sát của phóng viên, rất nhiều sản phẩm được bày bán trong hệ thống Siêu thị Sakura, không có nhãn phụ Tiếng Việt như theo quy định của pháp luật. Trong khi những mặt hàng này chủ yếu liên quan đến sức khoẻ cũng như cơ thể của người dùng như sản phẩm bôi trược tiếp lên da hoặc dùng để uống… Việc không có nhãn phụ tiếng Việt, rõ ràng hồ sơ về các sản phẩm này đều rất mù mờ, vậy Siêu thị Sakura có thực sự đảm bảo về chất lượng của sản phẩm sẽ không làm ảnh hưởng đến sức khỏe của người dùng?

Trước việc không có nhãn phụ tiếng Việt, người tiêu dùng cũng có quyền đặt nghi vấn, rằng liệu các sản phẩm bán tại Siêu thị Sakura có phải là hàng chính hãng, hay đó là hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ? Và ai sẽ chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm trước người tiêu dùng khi có sự cố về sức khoẻ xảy ra? Liệu các sản phẩm thực phẩm chức năng cần phải công bố sản phẩm và được cơ quan chức năng cấp Giấy tiếp nhận công bố sản phẩm hay chưa?

Hơn thế, khi sản phẩm hàng hoá không có nhãn phụ tiếng Việt cũng đồng nghĩa với việc không rõ đơn vị nào nhập khẩu và chịu trách nhiệm lưu hành trên thị trường. Có chăng, đây là một trong những cách thức để cơ sở bán lẻ này lách luật, trốn thuế?

Theo giới thiệu của hệ thống này và qua tìm hiểu trên hệ hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử (Bộ Công Thương), Siêu thị Sakura (Sakura Store) là một mảng kinh doanh của Công ty cổ phần tập đoàn Thịnh Long, có địa chỉ trụ sở tại số 4B, Phố Hàng Hành, P. Hàng Trống, Q Hoàn Kiếm, Tp. Hà Nội. Công ty này có số đăng ký kinh doanh 0106505314 do Sở KHĐT Tp. Hà Nội cấp ngày 10/04/2014, đồng thời cũng là chủ sở hữu địa chỉ tên miền: https://sieuthisakura.com/.

Quy định về việc bắt buộc phải ghi tem nhãn phụ tiếng Việt

Theo quy định của pháp luật, sản phẩm bày bán phải có nhãn hàng hóa. Nhãn hàng hoá bao gồm hai loại là nhãn gốc và nhãn phụ. Nhãn gốc: Đây là nhãn được thể hiện lần đầu được gắn trên bao bì, hàng hóa do các cá nhân, tổ chức sản xuất hàng hóa tự gắn lên đó (được quy định tại khoản 3, Điều 3, Nghị định 43/2017/NĐ-CP).

Nhãn phụ cũng tương tự như nhãn gốc được gắn lên trên hàng hóa hoặc bao bì thương phẩm nhưng ngôn ngữ sử dụng phải là tiếng Việt, trên đó nêu rõ những nội dung bắt buộc trên nhãn gốc luật định các cá nhân, tổ chức phải dịch từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt hoặc là những nội dung mà nhãn gốc còn thiếu theo quy định của pháp luật Việt Nam cần phải bổ sung (được quy định tại khoản 4, Điều 3, Nghị định 43/2017/NĐ-CP).

Theo Nghị định số 43/2017/NĐ-CP và Nghị định số 98/2020/NĐ-CP quy định về thông tin in trên nhãn phụ và quy định về tem nhãn hàng hóa nhập khẩu, quy định về xử phạt hành vi vi phạm trong buôn bán hàng hóa nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, hàng trôi nổi, hàng có dấu hiệu làm nhái, làm giả có thể phạt tiền đến 200 triệu đồng tùy vào mức độ vi phạm đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh.

Cùng với đó, tại Điều 10, Nghị định số 43/2017/NĐ-CP quy định nhãn hàng hóa bắt buộc phải thể hiện các nội dung về tên hàng hóa; tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa và xuất xứ hàng hóa.

Theo đó, trường hợp không thể thể hiện tất cả nội dung bắt buộc trên nhãn thì các nội dung: Tên hàng hóa; Tên tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa; Định lượng; Ngày sản xuất; Hạn sử dụng; Xuất xứ hàng hóa... phải được ghi trên nhãn. Những nội dung bắt buộc khác phải được ghi trong tài liệu kèm theo và trên nhãn hàng hóa phải chỉ ra nơi ghi các nội dung đó.

Quy định của pháp luật đều đã rõ, thế nhưng nhiều sản phẩm bày bán tại Siêu thị Sakura chỉ có chữ nước ngoài, không có tem nhãn phụ Tiếng Việt theo như quy định. Việc này khiến người tiêu dùng khó khăn khi tìm hiểu về sản phẩm, đây vừa là hành vi vi phạm quy định pháp luật, vừa khiến người tiêu dùng không khỏi hoài nghi về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ của các hàng hoá này?

Theo các luật sư, việc các sản phẩm bày bán tại siêu thị, cửa hàng tiện ích,... dù là hàng xách tay nếu không có dán tem, nhãn phụ bằng tiếng Việt thì được coi là vi phạm quy định của pháp luật.

Trước thực trạng nêu trên, các luật sư, cho rằng bên cạnh sự nỗ lực của cơ quan chức năng, để mua được những sản phẩm đúng chất lượng, người tiêu dùng cần chủ động lựa chọn mua hàng ở các điểm kinh doanh, sàn thương mại uy tín; khi mua cần có sự tham khảo, khuyến cáo của người thực sự có chuyên môn; mua hàng có hóa đơn, chứng từ, nhãn mác rõ nguồn gốc nơi nhập khẩu, sản xuất.

Khách hàng cũng cần kiên quyết tẩy chay với các hàng hóa thiếu các thông tin, xuất xứ theo quy định; chủ động tìm hiểu về sản phẩm trên các trang thông tin của ngành chuyên môn để bảo đảm sản phẩm đã được cấp phép hoặc sản phẩm không thuộc diện bị thu hồi do phát hiện các lỗi sau khi đưa ra thị trường.

Vấn nạn hàng giả, hàng nhái, hàng nhập lậu, hàng trốn thuế... đang diễn ra trên thị trường, nhất là với các mặt hàng mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, đang ảnh hưởng lớn đến quyền và lợi ích chính đáng của người tiêu dùng. Trước thực trạng này, đề nghị cơ quan chức năng nhanh chóng vào cuộc thanh kiểm tra xử lý để đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người tiêu dùng, đồng thời nâng cao tính thượng tôn phát luật, tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Minh Đức