Báo động tình trạng kinh doanh thực phẩm chức năng ‘hàng xách tay’

Thực phẩm chức năng được giới thiệu là "hàng xách tay" với đủ loại đang bày bán tràn lan ở nhiều cửa hàng bán lẻ lẫn trên môi trường mạng. Đáng quan ngại là tình trạng bán TPCN không nhãn phụ tiếng Việt, quảng cáo không trung thực vẫn ngang nhiên lưu hành trên thị trường.

Thực phẩm chức năng “hàng xách tay” khuấy đảo thị trường

Khảo sát của PV Thương Trường tại một số cơ sở bán lẻ hàng ngoại nhập trên địa bàn Hà Nội, cho thấy phần lớn cơ sở bản lẻ tạp hoá cũng bày bán đủ loại thực phẩm chức năng, trong đó có nhiều cơ sở vi phạm quy định của pháp luật.

Thực tế, tại siêu thị Sakura - chuỗi hệ thống bán lẻ hàng nội địa Nhật Bản, cho thấy rất nhiều sản phẩm thực phẩm chức năng đang bày bán tại hệ thống này không có tem nhãn phụ tiếng Việt, thậm chí đến thuốc cũng không có nhãn phụ. Hơn thế tại đây một số sản phẩm còn quảng cáo thực phẩm chức năng với công dụng như thuốc chữa bệnh.

Đơn cử như sản phẩm Glucosamine Orihiro loại 1500mg hộp 900 viên, siêu thị Sakura này đang giới thiệu là hàng nội địa Nhật Bản, với công dụng: “Cải thiện khả năng hấp thụ canxi, giúp xương khớp chắc khỏe hơn, chống loãng xương, ngăn ngừa tình trạng thoái hóa khớp”. Không chỉ vậy, cơ sở này còn ngang nhiên khẳng định Glucosamine Orihiro loại 1500mg hộp 900 viên chính là thuốc bổ xương khớp. Trong khi sản phẩm này thực chất chỉ là thực phẩm chức năng đơn thuần nhằm hỗ trợ bảo vệ sức khoẻ, không có chức năng chữa bệnh và không gọi là thuốc như cơ sở này khẳng định.

Qua quan sát, PV còn nhận thấy sản phẩm Glucosamine Orihiro này còn không có tem nhãn phụ tiếng Việt. Trên bao bì sản phẩm hoàn toàn không có thông tin gì về sản phẩm thể hiện bằng tiếng Việt khiến người tiêu dùng không thể hiểu rõ bản chất, công dụng thực sự của sản phẩm này ra sao?

Khi được hỏi về việc tại sao những sản phẩm nhập khẩu từ nước ngoài về lại không có nhãn phụ tiếng Việt để người tiêu dùng dễ hiểu và cũng nắm rõ được nguồn gốc sản phẩm, đơn vị nào nhập khẩu? một nhân viên tại siêu thị này thông tin, rằng: “Bên em chỉ cung cấp hàng có xuất xứ từ Nhật Bản, với những sản phẩm không có nhãn phụ tiếng Việt, do đây là hàng nội địa xách tay về nên không có ghi nhãn”.

Cũng giống như trường hợp của siêu thị Sakura tại Hà Nội, trường hợp cơ sở bán lẻ mang tên Đặng Chi nằm tại trung tâm Tp Vinh, tỉnh Nghệ An cũng đang bày bán rất nhiều thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung không có nhãn phụ tiếng Việt. Tại cơ sở này đang bán rất nhiều thực phẩm bổ sung cho trẻ như thực phẩm bổ sung Vitamin D, thực phẩm lợi sữa… các sản phẩm này đều dành cho bà mẹ cho con bú và trẻ nhỏ.

Cụ thể, các sản phẩm như: D-Fluoretten*500 I.E., Ostelin Infant Vitamin D3 Drops, Ostelin Calcium & Vintamin D3 hay Fenugreek standardised (hộp 500g)… đều không có nhãn phụ tiếng Việt. Người tiêu dùng thực sự hoàn toàn không biết gì về tính năng, công dụng thực tế ra sao? Họ đơn thuần chỉ nghe lời giới thiệu của cơ sở bán hàng mà không biết thực hưu nguồn gốc xuất xứ các sản phẩm cụ thể như thế nào? Trong khi đó, bản thân người bán thực phẩm chức năng cũng không hề hay biết gì về chuyên môn y dược, và hướng dẫn như thế nào để người tiêu dùng sử dụng sao cho phù hợp với thể trang, tình trạng sức khoẻ của người dùng...?

Tại cơ sở Đặng Chi này, trong vai người mua hàng, PV được nhân viên giới thiệu và cho rằng “đây toàn là hàng nội địa của nước xuất khẩu, do là hàng xách tay nên không có nhãn phụ tiếng Việt”.

Không chỉ các cơ sở như đã nêu ở trên, trên thị trường hiện nay tình trạng bán thực phẩm chức năng được gọi là “xách tay” vẫn đang diễn ra tràn lan tại nhiều cửa hàng, cơ sở bán lẻ, và trên cả không gian mạng. Câu hỏi đặt ra, là cơ quan chức năng ở đâu khi mà trên thị trường toàn thực phẩm chức được cho là “xách tay” vẫn bán tràn lan, công khai trên thị trường.

Mặc dù không thể ước tính được về số lượng, nhưng qua quan sát có vô vàn sản phẩm thực phẩm chức năng đang được bày bán trên thị trường hoàn toàn là “hàng xách tay”, không nhãn phụ tiếng Việt. Đây là vấn đề hết sức nghiêm trọng, bởi không có nhãn phụ, người tiêu dùng không nắm rõ cơ sở nhập khẩu, và câu chuyện nguồn gốc xuất xứ có được đảm bảo chính xác như các cơ sở bán lẻ đang giới thiệu hay không?

Ngoài ra, việc không có nhãn phụ tiếng Việt dẫn đến tình trạng bán thực phẩm chức năng không có hồ sơ pháp lý hàng hàng, về đơn vị xuất nhập khẩu, trường hợp nếu có sự cố về sức khoẻ ai sẽ chịu trách nhiệm? Thậm chí việc kinh doanh dưới vỏ bọc “hàng xách tay” cũng là giải pháp để nhiều cơ sở có thể tìm cách để né tránh nghĩa vụ nộp thuế, gây thất thoát nguồn thu rất lớn cho Nhà nước.

Quả thực, rất nhiều vấn đề cần phải được xem xét nghiêm túc đối với các sản phẩm hàng hoá nhập khẩu được cho là “hàng xách tay” này, đặc biệt là trong lĩnh vực cung ứng thực phẩm bảo vệ sức khoẻ. Bởi đây là những sản phẩm liên quan đến sức khoẻ và sự an toàn của người tiêu dùng.

Người tiêu dùng trước nhiều mối nguy ảnh hưởng tới sức khoẻ

Nhật Bản vốn được xem là quốc gia tạo được niềm tin nhất về sản phẩm hàng hoá, và người tiêu dùng Việt Nam cũng ưa chuộng hàng Nhật. Thực phẩm chức năng có nguồn gốc từ Nhật cũng rất được ưa chuộng tại Việt Nam, do đó nhiều cơ sở bán lẻ sẵn sàng nhập khẩu số lượng lớn để cung ứng cho thị trường trong nước.

Tuy nhiên, bên cạnh các nhà nhập khẩu chính ngạch, cũng có nhiều cơ sở kinh doanh thực phẩm chức năng chủ yếu kinh doanh “hàng xách tay” nên cũng không dám chắc hàng Nhật sẽ bảo đảm. Mới đây nhất, tại Nhật Bản, 5 người đã tử vong và hàng ngàn người phải nhập viện, hơn 1.000 người gặp vấn đề về sức khoẻ do sử dụng thực phẩm chức năng thường xuyên từ Công ty Kobayashi Pharmaceutical ở Osaka (Nhật Bản).

Điều đó cho thấy, mọi sự an toàn vẫn chưa thể được bảo đảm kể cả với thực phẩm có xuất xứ từ Nhật. Trong khi đó, tình trạng bán “hàng xách tay” được nhiều cơ sở tung hô vẫn còn là vấn đề cần phải xem xét thấu đáo. Bởi trên thị trường không ít sản phẩm đội lốt “hàng xách tay” trà trộn hàng giả. Thậm chí sử dụng mẫu, chữ và logo tương tự như các sản phẩm thực phẩm chức năng nhập khẩu hòng qua mắt lực lượng chức năng.

Mới đây, tại Thanh Hoá, cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP Thanh Hóa đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Nông Thị Hằng (37 tuổi, ngụ xã Khánh Thượng, huyện Ba Vì, TP Hà Nội) về hành vi "sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm".

Trước đó, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP Thanh Hóa đã khởi tố, bắt tạm giam 8 bị can trong đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm chức năng hỗ trợ chống đột quỵ quy mô lớn ở TP Hà Nội và Thanh Hóa do Nguyễn Thị Thịnh (46 tuổi, ở phường Mỹ Đình 2, quận Nam Từ Liêm, TP Hà Nội) cầm đầu.

Điều tra mở rộng vụ án, Công an TP Thanh Hóa đủ tài liệu, chứng cứ bắt tạm giam bị can Nông Thị Hằng về hành vi sản xuất hàng giả. Trong vụ án này, Hằng là người được Nguyễn Thị Thịnh thuê đóng gói thành phẩm thực phẩm chức năng hỗ trợ chống đột quỵ giả.

Làm việc với cơ quan công an, bước đầu các bị can khai nhận từ đầu năm 2023 đến khi bị bắt, nhóm này đã sản xuất, bán ra thị trường hơn 20.000 hộp viên An cung hoàn Vũ Hoàng Thanh Tâm (loại thực phẩm chức năng hỗ trợ chống đột quỵ) giả, với trị giá tương đương khoảng 50 tỷ đồng.

Không chỉ vậy, trên thị trường với vô vàn các loại thực phẩm chức năng, người tiêu dùng không thể chắc chắn sản phẩm nào là tốt. Thậm chí, kể cả sản phẩm đã được cấp phép của cơ quan chức năng cũng không có cơ sở nào để khẳng định đó là sản phẩm có chất lượng thực sự, trong khi nhiều sản phẩm làm giả, kém chất lượng mà người tiêu dùng không thể phát hiện.

Vấn đề cũng rất đáng quan ngại là tình trạng bát nháo quảng cáo thực phẩm chức năng khiến người tiêu dùng dễ hiểu lầm. Mặc dù trong thời gian quan, Thương Trường đã nhiều lần phản ánh về tình trạng này, nhiều cơ sở cũng đã bị cơ quan chức năng xử phạt nghiêm khắc.

Tuy nhiên, tình trạng thổi phồng công dụng bản chất sản phẩm vẫn đang trở nên nhức nhối. Cách thức vi phạm quảng cáo phần lớn là thổi phồng công dụng, liệt kê các thành phần; dùng nhận xét của khách hàng; nghệ sĩ nổi tiếng tâng bốc sản phẩm; dùng hình ảnh của người làm trong ngành y để tăng thêm sự uy tín cho sản phẩm.

Đặc biệt là các trang tin, mạng xã hội đăng tải các bài viết về bệnh tật khiến cho người đọc sợ hãi rồi kêu gọi họ liên hệ đến hotline hoặc ô điền thông tin cá nhân, rồi được kết nối với các “chuyên gia” - những người tự xưng là bác sỹ, dược sỹ có bằng cấp tư vấn rồi bán thực phẩm chức năng...

Có thể thấy rõ rất nhiều chiêu trò để hòng bán được sản phẩm trục lợi cho bản thân người bán, còn sức khoẻ người tiêu dùng thì bỏ mặc. Điều hết sức đáng buồn là tình trạng này vẫn diễn ra hết năm này qua năm khác mà vẫn chưa hề được kiểm soát.

Trước những thực trạng nêu trên, người tiêu dùng cầ hết sức nâng cao cảnh giác, đồng thời tăng cường bổ sung thêm kiến thức liên quan đến vấn đề này để tránh những hậu quả đáng tiếc.

Minh Đức