Sau sắp xếp, Lâm Đồng còn 421 cơ sở nhà, đất dôi dư với gần 1 triệu m² đất, đồng thời xác định 158 cơ sở có thể nhanh chóng đưa vào khai thác.
Tỉnh Lâm Đồng mới được hình thành trên cơ sở hợp nhất ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội. Theo Thông báo kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ, tính đến ngày 30/4/2026, Lâm Đồng có 421 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý, gồm 326 cơ sở thuộc địa phương và 95 cơ sở được các bộ, ngành Trung ương giao về địa phương tiếp nhận.
Gần 1 triệu m² đất đứng trước yêu cầu đưa vào khai thác hiệu quả
Con số 421 cơ sở nhà, đất dôi dư không chỉ phản ánh quy mô tài sản công cần xử lý sau sắp xếp mà còn cho thấy một nguồn lực đất đai đáng kể đang chờ được đưa trở lại nền kinh tế.
Theo kết quả thanh tra, 421 cơ sở nói trên có tổng diện tích đất hơn 991.232 m² và tổng diện tích nhà hơn 286.788 m². Tuy nhiên, một phần đáng kể số tài sản này chưa được đưa vào khai thác, sử dụng do còn vướng mắc về bàn giao, hồ sơ pháp lý, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất. Thanh tra Chính phủ đánh giá nếu các cơ sở được đưa vào khai thác, sử dụng, giá trị nguồn lực đất đai được khơi thông sẽ rất lớn.
Một đơn vị đóng tại Phan Thiết bỏ không (Ảnh: Châu Tỉnh)
Đáng chú ý, kết quả kiểm kê trên địa bàn cho thấy quy mô tài sản công còn rất lớn. Tổng số cơ sở nhà được kiểm kê là 13.176 cơ sở. Trong đó, 77 cơ sở chưa ghi sổ kế toán với diện tích hơn 141.037 m²; 355 cơ sở chưa xác định giá trị với diện tích hơn 70.013 m²; 157 cơ sở nhà không sử dụng với diện tích hơn 68.555 m² và 113 cơ sở nhà hư hỏng với diện tích hơn 16.460 m².
Đối với đất, có 4.732 cơ sở được kiểm kê. Trong số này, 57 cơ sở đất chưa ghi sổ kế toán với diện tích gần 457.915 m²; 106 cơ sở đất không sử dụng với diện tích hơn 526.115 m² và một cơ sở đất bị hoang hóa với diện tích 318 m².
Những con số này cho thấy bài toán xử lý tài sản công sau sắp xếp không đơn thuần là hoàn tất thủ tục hành chính. Đây còn là vấn đề về hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai, chống lãng phí và tạo thêm dư địa tài chính cho địa phương.
Thanh tra Chính phủ ghi nhận UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành 26 văn bản quy phạm pháp luật, văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất; đồng thời ban hành 55 quyết định phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý các cơ sở nhà, đất. Sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, tỉnh cũng chỉ đạo các cơ quan, đơn vị rà soát tài sản tiếp nhận từ các đơn vị cũ để phân loại, xử lý hoặc thu hồi.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Một số nhiệm vụ được thực hiện chậm so với yêu cầu. Chẳng hạn, công văn rà soát, báo cáo đánh giá tình hình thực hiện sắp xếp, bố trí, xử lý tài sản công được ban hành chậm 20 ngày; kế hoạch triển khai cũng chậm 27 ngày so với yêu cầu tại các văn bản của Bộ Tài chính. Công tác kiểm kê, hướng dẫn, tập huấn cũng chậm so với tiến độ được giao.
Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ chỉ ra tình trạng dữ liệu về tài sản công chưa được cập nhật đầy đủ đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp. Đây là một trong những điểm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng xác định giá trị, lập phương án xử lý và tổ chức khai thác tài sản.
Hàng trăm cơ sở bỏ trống, 158 cơ sở có thể khai thác ngay
Điểm đáng chú ý nhất trong kết luận thanh tra là tình trạng tài sản công bỏ trống, không sử dụng kéo dài. Có 280 cơ sở nhà, đất với tổng diện tích đất gần 641.838 m² đang bỏ trống, không sử dụng. Trong đó, 115 cơ sở bỏ trống, không sử dụng trên 12 tháng, tương ứng hơn 268.051 m² đất; 165 cơ sở bỏ trống, không sử dụng dưới 12 tháng, với gần 373.787 m² đất.
Không chỉ bỏ trống, nhiều cơ sở còn tồn tại các vấn đề về hồ sơ và pháp lý. Có 142 cơ sở với diện tích đất trên 289.185 m² trong hồ sơ bàn giao không có hồ sơ về tài sản công đối với cơ quan, tổ chức được giao quản lý. Có 388 cơ sở trong hồ sơ không có biên bản kiểm tra hiện trạng. Ngoài ra, 219 cơ sở với diện tích đất hơn 437.938 m² khi bàn giao chưa xác định giá trị quyền sử dụng đất.
Công tác tiếp nhận tài sản cũng chưa hoàn tất. Theo phương án được phê duyệt, Trung tâm Quản lý Nhà tỉnh Lâm Đồng được giao tiếp nhận 63 cơ sở, nhưng mới nhận bàn giao 50 cơ sở; 13 cơ sở chưa nhận do vướng hồ sơ pháp lý. Trung tâm Phát triển quỹ đất được giao tiếp nhận 150 cơ sở, song mới nhận 29 cơ sở, còn 121 cơ sở chưa bàn giao vì những vướng mắc tương tự.
Ở chiều ngược lại, kết luận thanh tra cũng chỉ ra dư địa khá rõ để Lâm Đồng sớm chuyển một phần tài sản dôi dư thành nguồn lực. 158/421 cơ sở, với tổng diện tích đất 357.719 m² và diện tích nhà 104.437 m², đã được chuyển giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất và Trung tâm Quản lý nhà và có thể đưa vào khai thác, sử dụng.
Định hướng xử lý được Thanh tra Chính phủ nêu khá cụ thể. Trung tâm Quản lý nhà được định hướng tập trung tổ chức đấu giá, cho thuê đối với nhóm cơ sở có lợi thế thương mại, nhóm nhà có diện tích lớn và nhóm nhà có diện tích nhỏ để sớm khai thác giá trị. Trong khi đó, Trung tâm Phát triển quỹ đất được ưu tiên tiếp nhận, quản lý, bảo toàn quỹ đất sạch và tổ chức đấu giá thương mại, qua đó nhanh chóng chuyển hóa giá trị nhà, đất dôi dư thành nguồn lực tài chính.
Để hiện thực hóa nguồn lực này, Thanh tra Chính phủ yêu cầu Lâm Đồng rà soát, điều chỉnh những phương án xử lý đã phê duyệt nhưng không còn phù hợp với thực tế; chấm dứt tình trạng xử lý tài sản theo hình thức “tạm giao” nếu không đúng quy định; cập nhật đầy đủ hồ sơ nhà, đất vào cơ sở dữ liệu và phần mềm quản lý tài sản công; đồng thời xác định giá trị tài sản để ghi sổ kế toán.
Địa phương cũng được yêu cầu đẩy nhanh việc hoàn thiện hồ sơ địa chính, xử lý dứt điểm biến động diện tích đất, hoàn thiện hồ sơ pháp lý đối với từng cơ sở và kịp thời điều chỉnh quy hoạch tại các vị trí nhà, đất công dôi dư. Đây được xem là điều kiện quan trọng để tạo hành lang pháp lý cho việc khai thác, xử lý hoặc chuyển đổi công năng tài sản.
Với 421 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Lâm Đồng vừa là bài toán quản lý tài sản công, vừa là cơ hội để địa phương khơi thông nguồn lực đất đai. Trong đó, 158 cơ sở đã có khả năng khai thác là phần “nguồn lực gần” cần được ưu tiên xử lý. Nếu tháo gỡ được các điểm nghẽn về hồ sơ, pháp lý, quy hoạch và bàn giao, quỹ đất gần 1 triệu m² này có thể từng bước chuyển từ tài sản bỏ trống thành nguồn lực phục vụ phát triển và hạn chế lãng phí tài sản Nhà nước.
Phượng Hòa