Thanh tra Chính phủ chỉ ra hàng nghìn hécta đất liên quan Tập đoàn Tân Mai còn nhiều tồn tại, trong đó 1.553 ha chưa trồng rừng và được yêu cầu đưa vào sử dụng, nếu không sẽ thu hồi.
Quản lý, sử dụng quỹ đất có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp là vấn đề được Thanh tra Chính phủ xem xét trong Kết luận số 474/KL-TTCP ngày 20/7/2026. Tại Đắk Lắk, Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai là một trong những doanh nghiệp được nêu với nhiều diện tích đất còn tồn tại về quản lý, sử dụng.
Theo kết luận, doanh nghiệp chưa thực hiện rà soát hiện trạng sử dụng đất, lập phương án sử dụng đất, xác định rõ diện tích và ranh giới theo quy định. Công tác quản lý còn lỏng lẻo, dẫn tới tình trạng người dân xâm canh, lấn chiếm trên một diện tích lớn.
Riêng tại Đắk Lắk, những con số được nêu trong kết luận cho thấy quy mô đất liên quan Tập đoàn Tân Mai khá lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu xử lý cụ thể hơn đối với phần diện tích chưa được đưa vào sử dụng.
Hơn 1.500 ha chưa trồng rừng, đất sau thu hồi vẫn còn vướng
Theo Thanh tra Chính phủ, tại Đắk Lắk, Tập đoàn Tân Mai có 2.476,595 ha đất được nêu trong nhóm diện tích mà doanh nghiệp chưa rà soát đầy đủ hiện trạng, chưa xác định rõ ranh giới, trong khi công tác quản lý còn lỏng lẻo, để xảy ra tình trạng người dân xâm canh, lấn chiếm.
Trong số đó, 1.553,4 ha là diện tích doanh nghiệp chưa thực hiện trồng rừng, chưa đưa đất vào sử dụng theo yêu cầu của pháp luật đất đai. Thanh tra Chính phủ xác định đây là một trong những tồn tại cần được xử lý.
Diện tích hơn 1.500 ha này đặc biệt đáng chú ý bởi quỹ đất có nguồn gốc nông, lâm nghiệp được giao để phục vụ mục tiêu sử dụng nhất định. Khi đất không được đưa vào sử dụng theo phương án, trong khi nhu cầu sử dụng đất sản xuất tại địa phương vẫn hiện hữu, bài toán hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai trở nên rõ nét hơn.
Thanh tra Chính phủ đã yêu cầu các cơ quan liên quan tại Đắk Lắk yêu cầu Tập đoàn Tân Mai đưa 1.553,4 ha đất tại huyện Lắk vào sử dụng. Trường hợp doanh nghiệp không thực hiện thì kiên quyết thu hồi theo quy định của pháp luật.
Đây là yêu cầu trực tiếp đối với doanh nghiệp sau thanh tra, thay vì tiếp tục để tình trạng đất chưa được đưa vào sử dụng kéo dài.
Không chỉ diện tích đang thuộc phạm vi quản lý của doanh nghiệp, phần đất đã thu hồi và giao địa phương quản lý cũng còn những vấn đề cần giải quyết. Theo kết luận, 1.530,11 ha đất thu hồi từ Tập đoàn Tân Mai và giao địa phương quản lý vẫn chưa được UBND các huyện lập phương án sử dụng đất, kiểm tra, rà soát, theo dõi việc sử dụng.
Điều này tạo nên một vòng tròn quản lý phức tạp: doanh nghiệp chưa đưa một phần đất vào sử dụng; một phần khác đã thu hồi, giao địa phương quản lý nhưng địa phương cũng chưa hoàn thiện phương án sử dụng. Trong khi đó, ở một số khu vực, người dân vẫn đang sử dụng đất theo hiện trạng.
Một trường hợp cụ thể được nêu tại địa bàn M’Đrắk. UBND tỉnh đã ban hành quyết định thu hồi 17,334 ha đất của Tập đoàn Tân Mai, giao UBND huyện M’Đrắk để thực hiện quy hoạch bố trí dân cư tự do tại thôn 7, xã Cư Róa, nay là xã Cư M’ta. Tuy nhiên, việc thực hiện chưa hoàn tất và người dân vẫn đang sử dụng đất theo hiện trạng.
Như vậy, vấn đề của quỹ đất mà Tập đoàn Tân Mai đang nắm giữ tại Đắk Lắk không chỉ nằm ở diện tích chưa sử dụng mà còn nằm ở quá trình chuyển tiếp trách nhiệm quản lý. Đất từ doanh nghiệp chuyển sang địa phương nhưng chưa được lập phương án sử dụng cụ thể, trong khi hiện trạng sử dụng thực tế đã hình thành.
Thanh tra Chính phủ cho rằng các cơ quan chức năng của tỉnh Đắk Lắk chưa có biện pháp xử lý đối với diện tích 1.553,4 ha mà Tập đoàn Tân Mai chưa trồng rừng, chưa đưa đất vào sử dụng theo quy định. Trách nhiệm được xác định liên quan đến UBND tỉnh, Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND các huyện Lắk, M’Đrắk cùng các cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân liên quan qua các thời kỳ.
Từ góc độ quản lý nhà nước, đây là vấn đề cần được giải quyết đồng thời ở cả hai phía: xác định trách nhiệm của doanh nghiệp đối với phần diện tích chưa sử dụng và trách nhiệm của địa phương đối với phần đất đã thu hồi nhưng chưa được tổ chức quản lý, khai thác đúng quy định.
Đưa đất vào sử dụng hay thu hồi: Bài toán đặt ra sau thanh tra
Yêu cầu đối với Đắk Lắk được Thanh tra Chính phủ đưa ra khá rõ. UBND tỉnh phải chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND các xã xây dựng phương án sử dụng và quản lý phần diện tích Tập đoàn Tân Mai đã giao địa phương quản lý. Đồng thời, xã Cư M’ta phải xây dựng phương án bố trí quy hoạch dân cư đối với 17,33 ha đất đã thu hồi của Tập đoàn Tân Mai.
Đối với diện tích 1.553,4 ha tại huyện Lắk, các đơn vị liên quan được yêu cầu yêu cầu doanh nghiệp đưa đất vào sử dụng. Nếu doanh nghiệp không thực hiện, hướng xử lý được nêu trong kết luận là thu hồi theo quy định.
Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào hiệu quả sử dụng đất. Về nguyên tắc, diện tích đất đã được giao, cho thuê để thực hiện mục tiêu nhất định phải được sử dụng đúng mục đích và theo phương án được phê duyệt. Khi doanh nghiệp không thực hiện, cơ quan quản lý phải xác định nguyên nhân, thời điểm, trách nhiệm và biện pháp xử lý phù hợp.
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra nguyên nhân chủ quan của những tồn tại trong quản lý đất của Tập đoàn Tân Mai và Công ty Nguyên liệu Giấy Miền Nam là quản lý còn lỏng lẻo, thiếu kiểm tra, giám sát; chưa nắm rõ ranh giới đối với phần diện tích được giao, cho thuê, quản lý, sử dụng; chậm hoàn thiện thủ tục đất đai và không đưa đất vào sử dụng, gây lãng phí nguồn lực đất đai.
Trong trường hợp Đắk Lắk, vấn đề còn phức tạp bởi tình trạng người dân xâm canh, lấn chiếm đã diễn ra trên các khu đất liên quan đến doanh nghiệp. Thanh tra Chính phủ yêu cầu địa phương tăng cường kiểm tra, rà soát, xác định rõ từng hành vi vi phạm, thời điểm và chủ thể để xem xét xử lý theo quy định; đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra để ngăn ngừa vi phạm đất đai, lấn chiếm đất và rừng.
Điều đó cho thấy việc xử lý hơn 1.500 ha chưa trồng rừng không thể chỉ dừng ở một quyết định yêu cầu doanh nghiệp đưa đất vào sử dụng. Địa phương còn phải xác lập rõ hiện trạng, ranh giới, tình trạng sử dụng của từng khu vực và xử lý những trường hợp lấn chiếm hoặc sử dụng trái phép nếu có đủ căn cứ.
Với phần đất đã thu hồi, yêu cầu lại thuộc về phía chính quyền địa phương. Việc lập phương án sử dụng đất và tổ chức quản lý là điều kiện để tránh tình trạng đất sau khi thu hồi tiếp tục bị bỏ trống hoặc phát sinh tranh chấp.
Những vấn đề tại Đắk Lắk cũng phản ánh một nguyên nhân rộng hơn được Thanh tra Chính phủ nêu trong kết luận: quỹ đất có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp đã trải qua nhiều lần sắp xếp, đổi mới nhưng một số tồn tại chưa được giải quyết dứt điểm. Việc xử lý liên quan nhiều cấp, nhiều ngành và địa phương, trong khi phối hợp chưa tốt.
Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cho rằng tình trạng người dân di dân tự do đến Tây Nguyên làm gia tăng nhu cầu đất ở, đất sản xuất, qua đó phát sinh các tranh chấp, lấn chiếm. Khi doanh nghiệp chưa sử dụng đất và địa phương chưa hoàn tất phương án quản lý, khoảng trống này càng dễ phát sinh vấn đề trên thực địa.
Đối với Tập đoàn Tân Mai, trách nhiệm về những hạn chế, thiếu sót và vi phạm được xác định thuộc Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc Công ty cùng các cơ quan, đơn vị, tổ chức, tập thể và cá nhân liên quan.
Sau kết luận thanh tra, doanh nghiệp được yêu cầu xử lý, khắc phục triệt để những tồn tại; sử dụng đất được thuê đúng quy định; thực hiện trồng rừng đối với diện tích đất chưa đưa vào sử dụng và bàn giao địa phương quản lý đối với phần diện tích không có nhu cầu sử dụng. Đồng thời, doanh nghiệp phải rà soát, lập phương án sử dụng đất, xác định rõ ranh giới, diện tích đang sử dụng và thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với các diện tích liên quan.
Ngày 14/8/2026, Văn phòng Chính phủ đã thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu về việc thực hiện Kết luận thanh tra số 474/KL-TTCP. Thanh tra Chính phủ đề nghị các cơ quan, địa phương liên quan nghiêm túc thực hiện và báo cáo kết quả.
Với Đắk Lắk, thước đo của giai đoạn sau thanh tra sẽ nằm ở việc quỹ đất được xác lập lại rõ ràng, diện tích chưa sử dụng được xử lý đúng quy định, đất đã thu hồi được đưa vào quản lý hiệu quả và những trường hợp lấn chiếm, sử dụng trái phép được giải quyết theo đúng trình tự pháp luật.
Phượng Hòa