Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra hàng loạt dự án năng lượng vướng sai phạm trong đó có một số dự án do Tổng công ty Điện học Dầu khí Việt Nam - PV Power (POW) làm chủ đầu tư. PV Power là công ty con của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN). Trong đó, nhiều những sai phạm được chỉ ra, ngoài những nguyên nhân khách quan, trách nhiệm thuộc về PVN và PV Power.
Trách nhiệm thuộc về PVN và PV Power
Thanh tra Chính phủ mới đây đã thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong quản lý, thực hiện quy hoạch và đầu tư xây dựng các công trình điện theo Quy hoạch điện VII và Quy hoạch điện VII điều chỉnh.
Tại kết luận, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra hàng loạt dự án năng lượng vướng sai phạm trong đó có một số dự án do Tổng công ty Điện học Dầu khí Việt Nam - PV Power (POW) làm chủ đầu tư. PV Power là công ty con của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam PVN.
Theo đó, PVN và PV Power đã không hoàn thành việc đầu tư 12 dự án nguồn điện với tổng công suất 13.350 MW theo nhiệm vụ được giao tại Quy hoạch điện VII điều chỉnh (đầu tư hoàn thành 01/12 dự án, đạt 8,3% về số lượng, công suất 1.200 MW/13.350 MW, đạt 8,98% về công suất). PVN được giao làm chủ đầu tư 09 dự án, trong đó 07 dự án đang thực hiện, nhưng chậm tiến độ với thời gian dai, 02 dự án chưa triển khai thực hiện (Nhiệt điện khi Kiên Giang I và II). Ngoài nguyên nhân khách quan, trách nhiệm thuộc về PVN và PV Power.
Ngoài những nguyên nhân khách quan, nhiều sai phạm có trách nhiệm thuộc về PVN và PV Power.
Trong việc đầu tư Dự án Nhà máy Nhiệt điện chu trình hỗn hợp Nhơn Trạch 2 tại tỉnh Đồng Nai, chủ đầu tư là Công ty cổ phần Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2 (thành viên của PV Power) đã phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình trước khi Bộ Tài nguyên và Môi trường phê duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường là vi phạm quy định tại khoản 4 Điều 22 Luật Bảo vệ môi trường số 52/2005/QH11 ngày 29/11/2005.
CTCP Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2 và Nhà thầu Tổng công ty cổ phần Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PVC) khởi công xây dựng dự án khi chưa có Thiết kế Bản vẽ thi công được phê duyệt và Hợp đồng thi công xây dựng chưa được ký kết là vi phạm quy định tại khoản 3, khoản 4 Điều 72 Luật Xây dựng số 16/2003/QH11 ngày 26/11/2003.
Trong công tác lập, thẩm định dự toán hạng mục san lấp mặt bằng , chủ đầu tư đã áp sai đơn giá cát san nền, dẫn đến tăng chi phí đầu tư dự án.
Kết luận thanh tra nêu rõ, trách nhiệm đối với những vi phạm nêu trên thuộc về chủ đầu tư CTCP Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2 và PVC.
Nhà máy Nhiệt điện khí Nhơn Trạch 2 xây dựng tại xã Phước Khánh, huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai. Nhà máy công suất: 750 MW, sản lượng điện bình quân: 4,5 tỷ kWh/năm. Nhà máy này đã hoạt động từ tháng 10/2011.
Nhà máy Nhiệt điện khí Nhơn Trạch 2 tại tỉnh Đồng Nai.
Ngoài dự án Nhiệt điện Nhơn Trạch 2, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra sai phạm trong việc điều chỉnh giá mua bán điện sau khi cơ quan Nhà nước có thẩm quyền kiểm toán vốn đầu tư dự án tại Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1 của PV Power.
Mặc dù ngày 05/9/2016 cơ quan Kiểm toán Nhà nước đã có Báo cáo kết quả kiểm toán hoạt động xây dựng và việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư Dự án đầu tư xây dựng Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1 và Dự án đầu tư xây dựng công trình phân phối 500 KV Trung tâm điện lực Vũng Áng, trong đó kiến nghị xử lý tài chính với tổng số tiền giảm trừ gần 3.139 tỷ đồng (gồm công trình phân phối 500 kV Trung tâm điện lực Vũng Áng).
Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra tức là gần 6 năm sau, việc đàm phán lại để điều chỉnh giá mua bán điện của Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1 vẫn chưa được EVN, Công ty Mua bán điện và PV Power thực hiện theo kết luận, kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước.
Về hướng xử lý, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Công Thương chỉ đạo EVN đàm phán lại giá mua điện của Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1 theo kiến nghị của các cơ quan thanh tra, Kiểm toán Nhà nước.
Được biết, Nhà máy điện Vũng Áng 1 được xây dựng tại xã Kỳ Lợi, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh. Nhà máy do Công ty Điện lực Dầu khí Hà Tĩnh (thành viên của PV Power). Nhà máy này có công suất: 1.200 MW (2x 600 MW). Sản lượng điện bình quân: 7,2 tỷ kWh/năm. Tổ máy 1 đã phát điện thương mại vào tháng 12/2014 và tổ máy 2 hoạt động tháng 5/2015.
Nhà máy điện mặt trời của Tập đoàn Hà Đô xây dựng trên đất dự trữ khoáng sản quốc gia khi chưa có ý kiến của Thủ tướng
Cũng tại kết luận này, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra một loạt các vi phạm trong phát triển điện mặt trời tại tỉnh Bình Thuận. Trong đó, CTCP Hà Đô Bình Thuận (chủ đầu tư Nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 4), là công ty con 100% vốn của CTCP Tập đoàn Hà Đô (mã chứng khoán: HDG) đã xây dựng nhà máy trên đất dự trữ khoáng sản quốc gia khi chưa có ý kiến của Thủ tướng Chính phủ cho phép triển khai.
Thanh tra cũng chỉ ra nhiều vi phạm trong quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất tại Bình Thuận để xây dựng các dự án điện mặt trời. UBND tỉnh Bình Thuận đã cho phép các doanh nghiệp như CTCP Năng lượng Thiên Niên Kỷ, CTCP Đầu tư và Xây lắp điện số 8 Bình Thuận, CTCP Năng lượng Hồng Phong 1, CTCP Năng lượng Hồng Phong 2, CTCP Đức Thành Mũi Né, CTCP điện mặt trời Trường Thành - Bình Thuận thuê đất 50 năm với mục đích xây dựng công trình năng lượng mà không có cơ sở pháp luật.
UBND tỉnh Bình Thuận còn phê duyệt và cho thuê đất vượt hạn mức theo quy định để các doanh nghiệp xây dựng dự án điện mặt trời, trong khi một số doanh nghiệp chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với đất đai.
Cơ quan thanh tra cũng phát hiện có 12/13 dự án tại Bình Thuận vi phạm điều kiện khởi công xây dựng công trình như: Thiết kế bản vẽ thi công chưa được phê duyệt; 2 dự án chưa có giấy phép xây dựng; 5 dự án mặt bằng thi công chưa được bàn giao.
Nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 4 của CTCP Tập đoàn Hà Đô (HDG) được xây dựng trên đất dự trữ khoáng sản quốc gia khi chưa có ý kiến của Thủ tướng Chính phủ cho phép triển khai. (Ảnh minh họa)
Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Bình Thuận chủ trì, kiểm điểm, xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan đến những khuyết điểm, vi phạm nêu trên.
Đối với Bộ Công Thương, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo, tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan đến những tồn tại, khuyết điểm, vi phạm.
Thanh tra Chính phủ cũng đã chuyển đến Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an hồ sơ vụ việc vi phạm quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng đất đai thực hiện đầu tư xây dựng các dự án điện mặt trời, điện gió trên đất Quy hoạch dự trữ khoáng sản quốc gia/Quy hoạch phân vùng thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng quặng titan tại tỉnh Bình Thuận.
Hồng Quang