Thanh tra chỉ rõ loạt sai phạm liên quan đến tiếp nhận, quản lý và sử dụng đất tại huyện Nhơn Trạch

Thanh tra tỉnh Đồng Nai vừa ban hành Kết luận thanh tra số 60/KL-TT ngày 28/5/2025 về việc thanh tra trách nhiệm Chủ tịch UBND huyện Nhơn Trạch trong công tác quản lý, sử dụng đất công.

Kết luận cho thấy, bên cạnh những kết quả bước đầu trong triển khai thực hiện các văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh và Sở Tài nguyên và Môi trường, huyện Nhơn Trạch còn để xảy ra nhiều sai phạm nghiêm trọng trong rà soát, quản lý và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong đó có việc xác định nhầm đất của người dân đã có sổ đỏ là đất công.

Hàng loạt sai sót trong công tác quản lý đất công

Trong giai đoạn từ năm 2018 đến tháng 9/2023, UBND huyện Nhơn Trạch đã chỉ đạo các phòng ban chuyên môn và UBND cấp xã thực hiện rà soát, thống kê, lập danh sách đất công trên địa bàn. Theo đó, 9 xã và 1 thị trấn đã lập tổng cộng 342 danh sách với 7.063 thửa đất, tổng diện tích trên 14 triệu mét vuông. Tuy nhiên, quá trình rà soát và lập danh sách còn nhiều thiếu sót, đặc biệt trong việc xác minh nguồn gốc, kiểm tra hiện trạng sử dụng đất và đối chiếu hồ sơ pháp lý.

Đáng chú ý, UBND huyện đã đề xuất đưa 50 thửa đất ra khỏi phương án quản lý đất công, trong đó có 10 thửa là đất của các hộ gia đình, cá nhân đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. UBND huyện lý giải đây là do rà soát nhầm. Mặc dù giải trình như vậy, song đây vẫn là sai sót nghiêm trọng, thể hiện sự thiếu trách nhiệm trong quá trình rà soát, nguy cơ xâm phạm quyền sử dụng đất hợp pháp của người dân.

Bên cạnh đó, UBND huyện cũng đề xuất đưa 90 thửa và 4 thửa đất khác ra khỏi phương án đất công, tuy nhiên theo kết luận thanh tra, các thửa đất này không đủ điều kiện loại khỏi phương án và đề nghị UBND cấp xã tiếp tục quản lý, xử lý các trường hợp lấn chiếm, tranh chấp. Đáng chú ý, có 4 thửa đất được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau thời điểm UBND tỉnh đã phê duyệt phương án quản lý đất công nhưng UBND huyện không báo cáo, không xin ý kiến UBND tỉnh trước khi cấp Giấy chứng nhận, vi phạm nghiêm trọng quy trình.

Kết luận cũng chỉ rõ nhiều vi phạm trong việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với 4 thửa đất tại xã Phước Thiền (số 162, 169, 172, 173 – tờ bản đồ số 24). Các thửa đất này có nguồn gốc là nghĩa địa do UBND xã quản lý nhưng lại được kê khai là đất khai phá. Hồ sơ cấp sổ có dấu hiệu bị tẩy xóa, sửa chữa thời điểm sử dụng đất và xây dựng nhà. Một số hồ sơ không đầy đủ thành phần theo quy định, như thiếu phiếu lấy ý kiến khu dân cư, thiếu xác nhận của UBND xã, không có biên bản kiểm tra hiện trạng sử dụng đất, trích lục bản đồ không thể hiện nhà ở, thời điểm xây dựng nhà ở không khớp với hợp đồng chuyển nhượng, thậm chí có hồ sơ không có hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Ngoài ra, nhiều thửa đất dù có công trình lấn chiếm nhưng vẫn được UBND xã và Phòng Tài nguyên – Môi trường xác nhận là đất công không tranh chấp, như tại thửa 222, tờ bản đồ số 21 xã Phước Khánh và thửa 78, tờ bản đồ số 15 xã Phú Thạnh. Việc xác nhận thiếu kiểm tra thực tế đã dẫn đến sai lệch nghiêm trọng.

Đáng lo ngại, công tác xử lý tranh chấp, lấn chiếm đất công trên địa bàn huyện Nhơn Trạch cũng chưa đạt yêu cầu. Nhiều vụ việc tồn đọng kéo dài, chưa có giải pháp cụ thể, đặc biệt là các trường hợp liên quan đến đất nghĩa địa, đất đồn bót cũ, đất của người dân ra nước ngoài để lại. Các xã không có hồ sơ pháp lý đầy đủ, việc xử lý các thửa đất nằm ngoài ranh dự án còn nhiều tồn tại, công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại tố cáo chậm và chưa hiệu quả.

Tham mưu không đúng thực tế nguồn gốc đất

Một trong những sai phạm nghiêm trọng khác được chỉ rõ trong kết luận là việc tham mưu xác định không đúng thực tế nguồn gốc đất đối với thửa đất số 112 tờ bản đồ số 6 xã Long Thọ (trước đây là thửa số 22, tờ bản đồ số 4 cũ, diện tích 4.291m²).

Theo kết luận, thửa đất này có lịch sử sử dụng ổn định bởi người dân, nhưng UBND xã Long Thọ lại có văn bản xác định đây là “đất công do UBND xã tiếp quản từ sau năm 1975 đến nay, không tranh chấp”, làm căn cứ để Sở Tài nguyên và Môi trường tham mưu UBND tỉnh ban hành Quyết định số 3178/QĐ-UBND ngày 6/12/2023, giao cho UBND xã quản lý. Trong khi đó, việc UBND huyện ban hành Quyết định số 683/QĐ-UBND ngày 28/5/2007 trước đó cũng không phù hợp với nguồn gốc, quá trình sử dụng đất của người dân.

Việc tham mưu sai thực tế nguồn gốc đất, không xác minh kỹ hồ sơ lịch sử sử dụng đất, không đánh giá toàn diện quá trình quản lý đã dẫn đến việc xác định nhầm tính chất đất, tiềm ẩn rủi ro về mặt pháp lý và có thể ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người dân.

Thanh tra kiến nghị kiểm điểm, xử lý trách nhiệm cá nhân và tập thể

Trước các sai phạm đã nêu, Thanh tra tỉnh Đồng Nai kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo UBND huyện Nhơn Trạch tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan, đặc biệt là đối với Phòng Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng Đăng ký đất đai chi nhánh Nhơn Trạch và các UBND xã để xảy ra sai sót. Đồng thời, yêu cầu huyện Nhơn Trạch khẩn trương rà soát lại toàn bộ danh sách đất công, đảm bảo phân định rõ ràng giữa đất công và đất dân, không để xảy ra tình trạng rà soát nhầm như vừa qua.

Thanh tra tỉnh cũng đề nghị huyện hoàn thiện kế hoạch triển khai phương án quản lý, khai thác quỹ đất công đúng quy định; tăng cường kiểm tra, giám sát nội bộ; thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo định kỳ theo yêu cầu của Sở Tài nguyên và Môi trường; có biện pháp xử lý dứt điểm các vụ lấn chiếm, tranh chấp kéo dài. Trường hợp phát hiện vi phạm nghiêm trọng, cần xử lý theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu hình sự.

Ngoài ra, các sở, ngành liên quan được yêu cầu tiếp tục phối hợp chặt chẽ với UBND huyện Nhơn Trạch trong công tác quản lý đất công, nhằm hạn chế tối đa tình trạng thất thoát, lãng phí tài sản công. Sự việc tại Nhơn Trạch là hồi chuông cảnh báo đối với nhiều địa phương khác, đòi hỏi việc quản lý đất đai phải được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định, đảm bảo cô

Đinh Toàn