Hà Nội: Đấu giá đất ngoại thành ồ ạt, nhiều khu vực bị bỏ hoang

Sau gần một năm diễn ra rầm rộ các đợt đấu giá đất tại nhiều huyện ngoại thành Hà Nội, nhiều khu đất có giá trị hàng tỷ đồng vẫn bị bỏ hoang, không có người sử dụng hay xây dựng công trình nào, gây lãng phí đáng kể.

Biến đất “vàng” thành đất bỏ hoang

Từ tháng 8/2024, Hà Nội đã liên tục tổ chức hàng chục phiên đấu giá đất tại nhiều huyện ngoại thành như Đan Phượng, Hoài Đức, Thanh Oai, Đông Anh… với tổng số hàng nghìn lô đất được tung ra thị trường.

Đáng chú ý, giá trúng đấu giá tại nhiều khu vực ghi nhận mức tăng đột biến, cao gấp nhiều lần so với giá khởi điểm, thậm chí có những nơi thiết lập mức giá mới chưa từng có. Điều này phản ánh sức nóng mạnh mẽ của thị trường bất động sản đất nền ngoại thành trong bối cảnh phát triển đô thị nhanh và các dự án hạ tầng lớn đang được triển khai.

Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế của phóng viên tại các điểm “nóng” đấu giá đất trong năm 2024, một thực trạng đáng lo ngại đã được phơi bày: phần lớn các lô đất đã được mua đấu giá vẫn đang trong tình trạng bỏ hoang, chưa có dấu hiệu xây dựng hay sử dụng. Nhiều khu đất vẫn chỉ là bãi cỏ mọc um tùm, nơi thả trâu, bò, thậm chí biến thành bãi tập kết rác hoặc chỉ là đống gạch đá ngổn ngang, phơi sương gió.

Cụ thể, khu vực dọc đường N1, huyện Đan Phượng – từng gây “sốt” với phiên đấu giá tháng 7/2024 thu hút hơn 1.000 bộ hồ sơ tham dự, với giá trúng cao nhất lên tới gần 100 triệu đồng/m² – hiện vẫn là bãi đất trống, cỏ dại mọc um tùm. Có những lô đất thậm chí trở thành nơi tập kết rác thải hoặc chăn thả gia súc.

Người dân địa phương nhận xét rằng những nhà đầu tư mua đất tại đây chủ yếu nhằm “giữ chỗ”, chờ đợi tăng giá dựa trên kỳ vọng các dự án phát triển hạ tầng, đặc biệt là dự án của Tập đoàn Vingroup. Điều này cho thấy xu hướng đầu cơ, tích trữ đất đai vẫn đang diễn ra mạnh mẽ, chưa đồng hành cùng quá trình phát triển thực chất.

Tại xã Tiền Yên, huyện Hoài Đức, phiên đấu giá đất tháng 8/2024 cũng được tổ chức trong không khí sôi động, thậm chí kéo dài xuyên đêm với mức giá trúng đấu giá cao gấp 18 lần giá khởi điểm.

Tuy nhiên, tính đến ngày 9/5/2025 – tức gần 9 tháng sau – 19 lô đất đấu giá tại đây vẫn chưa có dấu hiệu được sử dụng hoặc xây dựng, cỏ mọc um tùm, bỏ hoang. Đáng chú ý là lô đất LK03-12, nằm ở vị trí góc 3 mặt tiền, diện tích hơn 113 m², được trả giá cao nhất với mức 133,3 triệu đồng/m² (tương đương hơn 15 tỷ đồng) vẫn không có người đến khai thác hay xây dựng.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại xã Kim Nỗ, huyện Đông Anh, nơi các lô đất đấu giá gần UBND xã được trả giá trung bình từ 45 đến 50 triệu đồng/m² trong phiên đấu giá tháng 9/2024. Đến nay, khu vực này vẫn là bãi đất trống với cỏ mọc cao hơn đầu gối. Người dân sống gần đó thẳng thắn chia sẻ: “Họ mua đất chủ yếu để giữ đất, chờ đợi tăng giá chứ chẳng ai thực sự về sinh sống hay phát triển khu đất”.

Không chỉ ở các huyện trên, tại Thanh Oai, nhiều khu đất được mệnh danh là “lô kim cương” hay “hoa hậu” cũng ghi nhận mức giá trúng đấu giá lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi m². Tuy nhiên, sau gần một năm, các lô đất này vẫn vắng bóng cư dân, không có hoạt động xây dựng hay sinh hoạt, mà chủ yếu được sử dụng để chăn thả gia súc hoặc nằm im lìm dưới lớp cỏ dại.

Báo cáo từ UBND TP. Hà Nội về công tác quản lý đất đai và tổ chức đấu giá cho thấy, tính đến hết tháng 11/2024, thành phố đã thu được 18.599 tỷ đồng từ đấu giá quyền sử dụng đất, đạt hơn 74% kế hoạch đề ra. Đây là con số thu đáng kể, gần gấp đôi mức thu bình quân khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm trong những năm trước. Sự tăng vọt về nguồn thu này thể hiện sức hút lớn của thị trường bất động sản cũng như vai trò quan trọng của đấu giá đất trong tăng thu ngân sách cho thành phố.

Tuy nhiên, con số thu ngân sách tăng cao đi kèm với thực trạng nhiều khu đất sau đấu giá bị bỏ hoang kéo dài đã đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về hiệu quả quản lý, sử dụng đất đai cũng như tính bền vững của các chính sách đấu giá đất. Việc để đất bỏ hoang không những gây lãng phí tài nguyên quý giá, mà còn làm chậm quá trình phát triển hạ tầng, dân cư, gây mất cân bằng trong quy hoạch và tiềm ẩn nhiều hệ lụy xã hội – kinh tế.

Dù vậy, UBND TP. Hà Nội vẫn quyết định tiếp tục tổ chức đấu giá hàng trăm lô đất trong năm 2025 tại các địa bàn trọng điểm như Thạch Thất, Phú Xuyên, Mê Linh, Hoài Đức, Gia Lâm… nhằm tăng cường nguồn thu ngân sách cho địa phương. Theo ông Nguyễn Xuân Đại, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đến tháng 3/2025, thành phố đã thu được khoảng 6.860 tỷ đồng, đạt 34% chỉ tiêu thu từ đấu giá quyền sử dụng đất của năm 2025.

Trước thực trạng trên, các chuyên gia và người dân đặt ra yêu cầu cần có sự kiểm soát chặt chẽ hơn trong quản lý đất đai, tránh tình trạng đầu cơ tích trữ đất làm chậm phát triển kinh tế – xã hội và gây lãng phí nguồn lực quốc gia. Đồng thời, cần thúc đẩy việc đưa đất đấu giá vào sử dụng nhanh chóng, hiệu quả, góp phần phát triển đô thị bền vững, đáp ứng nhu cầu an cư, thúc đẩy kinh tế địa phương.

Thị trường bất động sản bị bóp méo

Không chỉ riêng các lô đất vùng ven Hà Nội mới xuất hiện tình trạng giá trúng đấu giá tăng vọt bất thường, mà ngay cả những tỉnh, thành giáp ranh với thủ đô như Bắc Ninh, Hưng Yên, Vĩnh Phúc cũng ghi nhận mức giá trúng đấu giá “nhảy múa” lên tới 150 triệu đồng/m² – ngang bằng với giá nhà phố tại các quận trung tâm Hà Nội.

Theo nhiều chuyên gia, sự tăng giá đột biến này không phản ánh đúng giá trị thực của đất mà chủ yếu do hiệu ứng thổi giá và kỳ vọng hưởng lợi từ quy hoạch, phát triển hạ tầng.

Điều này khiến thị trường trở nên méo mó, gây khó khăn cho những người có nhu cầu thực sự bởi mức giá quá cao, trái ngược với mục tiêu thúc đẩy an sinh xã hội.

Trước đó, các phiên đấu giá đất được kỳ vọng là công cụ hiệu quả để Nhà nước tăng thu ngân sách, đồng thời tạo quỹ đất phục vụ phát triển hạ tầng và chỉnh trang đô thị.

Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy các cuộc đấu giá vô tình tiếp tay cho giới đầu cơ khi các bên liên quan bắt tay “tạo sóng”, đẩy giá lên cao vượt xa giá trị thực, tạo nên mặt bằng giá ảo lan rộng trên thị trường.

Sau khi trúng đấu giá, các lô đất này thường được rao bán lại trên các nền tảng bất động sản với mức chênh lệch lên đến hàng trăm triệu đồng mỗi lô. GS. Đặng Hùng Võ – nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường – cho rằng mục tiêu ban đầu của đấu giá đất đang dần bị lệch hướng.

Ông Phạm Đức Toản, CEO Công ty Bất động sản EZ, nhấn mạnh: "Phải trả lại bản chất đúng đắn cho đấu giá đất. Đừng để đấu giá đất trở thành nghề mới và là sân chơi riêng của giới nhà giàu và dân đầu cơ. Người có nhu cầu thực sự thì không đủ tiền, còn người có tiền lại chỉ mua rồi để đó chờ thời cơ."

Ngoài việc gây nhiễu loạn thị trường, các chiêu trò thổi giá còn dẫn đến hệ quả nghiêm trọng là giá đất bị đẩy lên “bất chấp”. Điều này kéo theo giá nhà ở, vật liệu xây dựng, chi phí thuê mặt bằng tăng cao. Kéo theo đó, các chung cư nội đô cũng chịu “vạ lây”, khiến người thu nhập thấp ngày càng khó tiếp cận được nhà ở phù hợp.

Ai sẽ chịu trách nhiệm khi đất đấu giá rồi lại để bỏ hoang?

Tình trạng đất sau khi đấu giá bị bỏ hoang không chỉ gây thất thoát nguồn tài nguyên quý giá mà còn đặt ra nhiều nghi vấn về vai trò, trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác giám sát, kiểm tra sau đấu giá.

Hiện nay, nhiều địa phương chỉ tập trung tổ chức đấu giá rồi để người trúng tự quyết định việc sử dụng đất, thiếu các biện pháp xử lý khi đất không được sử dụng đúng mục đích. Thực tế ở nhiều khu đất đấu giá bị bỏ hoang tại vùng ngoại thành Hà Nội cho thấy cuộc đua “đấu giá đất” hiện đang nghiêng hẳn về phía giới giàu có và các nhà đầu cơ.

Trong khi Nhà nước kỳ vọng đây sẽ là nguồn thu ngân sách và góp phần chỉnh trang đô thị, người dân mong muốn có chốn an cư thì nhiều diện tích đất lại bị bỏ không, giá đất leo thang chóng mặt, khiến sự bất bình đẳng xã hội ngày càng gia tăng.

Như vậy, vấn đề đặt ra là, đấu giá đất để phục vụ mục đích gì, khi đất đai không được sử dụng để xây dựng nhà ở hay làm nơi sinh sống mà chỉ trở thành công cụ để một nhóm nhỏ làm giàu?

TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế, từng đề xuất việc bắt buộc người trúng đấu giá phải cam kết sử dụng đất trong một khoảng thời gian nhất định nhằm ngăn chặn hiện tượng đầu cơ, gây nhiễu loạn thị trường.

Ông cũng nhấn mạnh công tác đấu giá đất cần được thực hiện theo quy hoạch đồng bộ, phù hợp với kế hoạch và tiến độ phát triển đô thị, tránh tình trạng đấu giá “nửa vời” chỉ mang lại nguồn thu ngắn hạn mà không tạo ra giá trị bền vững cho xã hội.

Tuy nhiên, từ đầu năm 2025 đến nay, Hà Nội vẫn tiếp tục phân phối hàng trăm lô đất cho các địa phương, mở rộng các phiên đấu giá mà chưa có biện pháp kiểm soát chặt chẽ nào.

Đây thực sự là một cái giá quá đắt cho “cuộc chơi” đất đai, khi nguồn lực đất đai quý giá bị lãng phí và xã hội phải gánh chịu những hệ lụy từ việc thiếu trách nhiệm trong quản lý và giám sát.

Quang Anh