Việc nhiều cơ sở không chuyên ngang nhiên mở lớp đào tạo môi giới “chui” đang làm gia tăng lực lượng môi giới tay ngang, thiếu kiến thức chuyên môn. Thực trạng này tiềm ẩn nhiều rủi ro cho khách hàng, từ tư vấn sai pháp lý, chào bán đất không đủ điều kiện giao dịch, tiếp thị dự án “ma” đến thổi giá, tạo sốt ảo trên thị trường.
Thị trường bất động sản Việt Nam đang dần thoát khỏi trạng thái trầm lắng, chính thức bước vào chu kỳ phục hồi mới với nhiều tín hiệu khởi sắc ngay từ đầu năm 2025. Sức sống thị trường trở nên rõ ràng hơn khi hàng loạt dự án tái khởi động, dòng vốn dần quay trở lại và lực lượng môi giới cũng bắt đầu sôi động trở lại sau thời gian dài đóng băng.
Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, số lượng doanh nghiệp bất động sản quay lại thị trường đã tăng tới 76% so với cùng kỳ năm ngoái. Bên cạnh đó, số doanh nghiệp thành lập mới cũng tăng 15%, với trung bình mỗi tháng có khoảng 430 công ty gia nhập thị trường.
Hình ảnh đăng tải của một số "cò tay ngang" đăng tải để tạo cơn sốt đất thời gian gần đây.
Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp đang tích cực mở rộng quy mô hoạt động, đặc biệt trong lĩnh vực môi giới nhằm đón đầu làn sóng dự án mới chuẩn bị ra mắt. Sự hồi phục này kéo theo nhu cầu lớn về nhân lực môi giới, khiến số lượng người quay trở lại hành nghề hoặc lần đầu tham gia thị trường tăng đột biến, ước tính lên tới hàng chục nghìn người.
Trong bối cảnh đó, một bộ phận môi giới đã có sự chuẩn bị nghiêm túc hơn. Họ chủ động tham gia các khóa đào tạo chính quy, tích cực học tập và đăng ký thi sát hạch để được cấp chứng chỉ hành nghề theo đúng quy định pháp luật. Đây là những người có tinh thần cầu thị, hướng đến tính chuyên nghiệp và phát triển bền vững trong nghề.
Tuy nhiên, bên cạnh sự khởi sắc này lại tồn tại một thực trạng đáng lo ngại: thị trường đang chứng kiến sự bùng phát trở lại của tình trạng "đào tạo chui", môi giới hoạt động không chứng chỉ, không qua đào tạo chuẩn hóa vẫn len lỏi hoạt động khắp nơi. Không ít người tự nhận là môi giới dù chưa từng trải qua bất kỳ chương trình đào tạo chính thống nào, thậm chí được “đào tạo” thông qua các lớp học ngắn hạn, thiếu nội dung, không được cơ quan chức năng cấp phép.
Đáng báo động hơn, một số tổ chức đào tạo dù biết rõ các quy định của pháp luật vẫn cố tình tổ chức hoạt động sai phép để trục lợi. Họ lợi dụng sự thiếu hiểu biết của học viên để lôi kéo tham gia các khóa học “rút gọn” nhưng thu phí cao, biến việc cấp chứng chỉ thành dịch vụ có điều kiện… mà thực chất là tạo ra một lực lượng môi giới yếu kém, thiếu hiểu biết và dễ gây ra hệ lụy cho thị trường.
Thực tế, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 04/2024/TT-BXD nhằm thiết lập khung chương trình đào tạo chuẩn cho nghề môi giới bất động sản và quản lý sàn giao dịch. Theo đó, mỗi khóa học phải có tối thiểu 74 tiết học, mỗi tiết kéo dài 45 phút, bao gồm 32 tiết kiến thức cơ sở, 24 tiết kiến thức chuyên môn, 16 tiết thực hành tại sàn và 2 tiết kiểm tra cuối khóa tức tương đương hơn 50 giờ học tập liên tục.
Thế nhưng, tại không ít cơ sở đào tạo hiện nay, quy định này bị cắt xén trắng trợn. Các lớp “đào tạo chui” thường rút ngắn thời lượng, lược bỏ nội dung thực hành hoặc kiểm tra cuối khóa, nhưng vẫn thu học phí dao động từ 2 – 2,5 triệu đồng. Hệ quả là học viên không những mất tiền thật mà còn không được trang bị kỹ năng hành nghề cơ bản, từ đó trở thành “môi giới giấy” là lực lượng dễ mắc sai lầm nghiêm trọng trong quá trình làm việc.
Mỉa mai thay, các khóa học phi chuẩn như vậy lại thu hút đông học viên hơn so với những chương trình bài bản do đơn vị uy tín tổ chức. Một phần nguyên nhân là vì nhiều học viên muốn “đi đường tắt”, né tránh yêu cầu khắt khe về thời gian học, thi cử và chất lượng đầu ra. Trong khi đó, những khóa học đúng chuẩn lại bị xem là “phiền toái”, khó tiếp cận, dẫn đến thực trạng ngược đời: đào tạo thật bị chê, đào tạo giả lại lên ngôi.
Việc nhiều cơ sở không chuyên ngang nhiên mở lớp đào tạo môi giới “chui” đang làm gia tăng lực lượng môi giới tay ngang, thiếu kiến thức chuyên môn.
Hệ quả nhãn tiền là thị trường ngày càng xuất hiện nhiều môi giới thiếu chuyên môn, hoạt động tùy tiện và dễ gây thiệt hại cho khách hàng. Từ tư vấn sai pháp lý, giới thiệu đất không đủ điều kiện giao dịch, tiếp thị dự án "ma" cho đến thổi giá, tạo các đợt sốt đất ảo tất cả đều là hệ lụy của một thị trường môi giới lỏng lẻo, không được kiểm soát nghiêm ngặt.
Đây không còn là câu chuyện cá biệt của vài cơ sở đào tạo thiếu trách nhiệm, mà là mối nguy hại thực sự đối với tính minh bạch và sự phát triển bền vững của toàn ngành bất động sản.
Trước tình hình này, Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) đề xuất các cơ quan chức năng cần sớm vào cuộc, thanh tra toàn diện hoạt động đào tạo môi giới. Cụ thể, cần: Công khai danh sách các tổ chức đủ điều kiện đào tạo và cấp chứng chỉ hành nghề môi giới theo đúng quy định tại Thông tư 04.
Cùng với đó là tăng cường kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm các cơ sở tổ chức "đào tạo chui", kể cả rút giấy phép kinh doanh nếu tái phạm. Cuối cùng là đẩy nhanh tổ chức các kỳ thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề để chấm dứt tình trạng “môi giới nửa vời”, tạo nền tảng cho thị trường minh bạch và chuyên nghiệp hơn.
Chấn chỉnh đào tạo chính là chấn chỉnh từ gốc. Nếu không siết lại kịp thời, thị trường bất động sản có thể phục hồi về lượng, nhưng sẽ tiếp tục rủi ro về chất.
Quang Anh